Rafael Porto Carrero

Uit Nigeria is een vorm van spiritueel pooierschap in het Belgische prostitutiemilieu overgewaaid. Jonge vrouwen worden met voodoo, het geloof in de macht van de goden en geesten tot prostitutie gedwongen.

Door Rafael Porto Carrero voor Apache NewsLab

Sint-Joost-Ten-Node op een doordeweekse avond. Marokkaanse kinderen spelen straatvoetbal. Vrouwen met hoofddoek wandelen langs uitstalramen waarin zwarte dames hun vrouwelijke rondingen etaleren. Mannelijke passanten doen ijverig aan windowshopping. Anderen komen per auto voor snelle seks. Soms zie je nog opengeklapte kinderzitjes. Direct om de hoek aan het treinstation Brussel-Noord hopen Bulgaarse pooiers dat hun meisjes zoveel mogelijk klanten vangen.

Commissaris Franz Vandelook en zijn rechercheurs van de Federale Gerechtelijke Politie in Brussel doen hun wekelijkse paspoortcontrole. Ze willen de gezichten van de meisjes memoriseren. In de donkere Brusselse carrés bereiden zwarte prostituees zich voor om voor 25 euro behoeftige mannen gelukkig te maken.

Het Chineesje

De politieagenten controleren Nigeriaanse, Ghanese en Dominicaanse vrouwen. Enkelen zijn met Belgen gehuwd – tenminste op papier. Een nieuw meisje beweert zenuwachtig Ghanese te zijn. Een ander onbekend gezicht heeft een Spaanse verblijfsvergunning. Een agent noteert hun gegevens. “Voorlopig nemen we de dames nog niet mee”, stelt Vandelook. “Eerst laten we de Dienst Vreemdelingenzaken hun identiteit controleren. Dan zien we verder.”

De kleine politiepatrouille eindigt in een rokerig café. Een rechercheur wordt nerveus bij de zoveelste ontmoeting met ‘het Chineesje’, een mooie, jonge Afrikaanse vrouw met Aziatische ogen. “Dit meisje beweert minderjarig te zijn. We hebben haar al twee keer opgepakt. Ze heeft valse Liberiaanse papieren om asiel aan te vragen”, zucht hij. “Ze is één keer uit het asielcentrum in Brugge gaan lopen. Ze liegt dat het klettert omdat ze extreem bang is.” ‘Het Chineesje’ en twee vriendinnen knikken vriendelijk, maar pakken toch hun biezen.

Vandelook en zijn team hebben verhalen zoals die van ‘het Chineesje’ zo vaak gehoord. Het klinkt logisch op het eerste gezicht, maar klopt zelden. Ze is een typisch geval van Nigeriaanse mensenhandel. Anders dan in de Oost-Europese prostitutie zijn het geen gespierde macho’s, die hier de plak zwaaien. Vrouwelijke ex-prostituees – of madammen zoals ze in het jargon heten – zetten jonge meiden psychisch onder druk door hun geloof in traditionele goden en magie. De macht van madammen of ‘sistas’ (zusters) heet voodoo. De meisjes zelf spreken over juju.

Hoewel de Federale Gerechtelijke Politie in Brussel over een eigen speciaal team beschikt, kunnen ze enkel de excessen van de mensenhandel onder controle houden. Aan de pooiers en handelaars geraken ze niet gemakkelijk. Uit angst voor represailles zwijgen de meeste meisjes als het graf.

Bloedcontract

De 30-jarige Present uit de Nigeriaanse stad Benin City in de deelstaat Edo State is een uitzondering. Present arriveerde op 8 juli 2002 in het Duitse Frankfurt met een paspoort van Sierra Leone. Ze was toen 21. De jonge Nigeriaanse zou als poetsvrouw in het paradijselijke Europa haar brood gaan verdienen. Christopher Davis, houder van een Nederlands paspoort, haalde haar af en bracht haar naar Antwerpen. De man is in feite een Nigeriaanse voodoopriester en onderwiep Present zes jaar lang aan magische rituelen.

“Christopher Davis en zijn echtgenote Mabel James doorkerfden vaak mijn hele lichaam met een scheermesje”, vertelt Present. “Ik moest hen stukjes hoofd-, oksel- en schaamhaar geven. Ze knipten mijn nagels. Daarna bundelden ze alles in een stukje papier. Ik zou dit terugkrijgen nadat ik mijn schuld afbetaald had.”

In Nigeria is een bloedcontract in de prostitutie gebruikelijk. Stichter Frank Cool van de Ketelpatrouille vzw, een Antwerpse hulporganisatie voor ‘illegale’ prostituees: “In Nigeria bewerkt een voodoopriester de borsten van het meisje met een scheermesje. Haar moeder en de moeder van de pooister drinken beiden het bloed van de wonden. Zo komt een overeenkomst tot stand.” Christopher Davis zet deze traditie in België gewoon verder.

“De meisjes zijn zéér bijgelovig”, zegt voorzitter Christopher Oliha van de vzw Nigeriaanse gemeenschap in België. “De overeenkomst biedt hen bescherming, maar houdt hen ook onder de knoet. Ze zijn bijvoorbeeld enorm bang dat verraad van hun pooier of voodoopriester aan de politie hen onvruchtbaar maakt. Dan worden ze niet meer als échte vrouwen aanzien.”

’t Keteltje

Bovendien wordt hen wijsgemaakt dat ze gek worden. “Elke familie schaamt er zich dood voor om een gek in huis te hebben. In België zijn er instellingen voor mensen met psychische problemen. In Nigeria bestaan zulke faciliteiten niet”, vertelt Oliha. Ten slotte dreigt de priester met een vreselijke dood. “Jijzelf of iemand uit je naaste omgeving kan een ernstig ongeluk hebben of onverwacht door een ernstige ziekte geveld worden.”

In de meeste gevallen investeert een madam een bedrag tussen 5.000 en 10.000 euro om een meisje naar Europa te brengen. Kwestie van een stevige return-on-investment eist deze pooister een som tussen de 40.000 en 50.000 euro terug. Vaak hebben de meisjes geen idee van de sommen in kwestie.

Present werd tewerkgesteld in café ’t Keteltje in het Antwerpse schipperskwartier. Ook zakte ze regelmatig af naar Brussel om als straatprostituee op de Louizalaan haar nieuwe metier uit te oefenen. Een tijdje stond ze in Oostende achter het raam.

Duistere culten

“Christopher Davis is een voodoopriester. Ik had angst voor zijn spirituele krachten”, verklapt Present. “Op het beeld van Olokun de godin van rivieren en oceanen, sneed hij de hals van een eend of kip door. Het dier liet hij dan doodbloeden”, vervolgt Present.

“Eigenlijk is Olokun als godin van de vruchtbaarheid een positieve kracht”,
zegt voorzitter Christofer Oliha van de vzw Nigeriaanse gemeenschap in België.
“Hier wordt ze negatief gebruikt om schrik aan te jagen.” Volgens de traditionele West-Afrikaanse mythologie hebben jonge meisjes bij hun geboorte een spirituele band met de godenwereld. Zolang ze ‘gehuwd’ zijn met een geest kunnen ze niet vrij over hun lichaam beschikken. Daarom zakte Davis op een nacht naar de Schelde af om Present van haar ‘waterechtgenoot’ te ontdoen. Ze moest bonbons, chocolade, Afrikaanse fanta, kauwgom en kolanoten schenken aan de godin. De bedoeling was dat het meisje meer klanten zou krijgen, maar tegelijk kon hij de prostituee sterker aan haar pooisters en zichzelf binden.

De federale gerechtelijke politie stelde bovendien vast dat Davis de krachten van een andere godin, Ayelala, aan madammen en mensenhandelaars tegen betaling aanbood. “Davis en zijn echtgenote Mabel James namen twee meisjes onder hun hoede voor een bevriende pooister”, pleitte substituur-procureur Karin Carlens voor de Brusselse correctionele rechtbank. James verzorgde de contacten met de madammen. De prostituees genoten daarom dezelfde spirituele bescherming als Present, maar deelden ook haar angsten om effectiever uitgebuit te worden.

Strenge godin

Bruno Moens, ex-medewerker van de hulporganisatie Payoke: “Deze soort van geheime godenculten waaien meer en meer naar Europa over. ‘Ayelala, godin van de ziekte is de meest efficiënte angstaanjager waarmee gewerkt wordt. Voor gelovigen zijn de effecten direct zichtbaar”, bevestigt Christopher Oliha van de vzw Nigeriaanse gemeenschap in België. “Ze is een zeer strenge godin. Enkel aanvaarde leden kunnen haar schrijn in huis hebben”, besluit Oliha.

“Om dergelijke cultnetwerken effectief te kunnen bestrijden”, zegt substituut-procureur Carlens van het Brussels parket, “hebben we getuigen nodig.” De meeste slachtoffers zouden echter perfect op hun arrestatie voorbereid zijn en weten precies wat ze moeten vertellen.

Present had uiteindelijk geluk. Na een kort verblijf in een asielcentrum ontfermde de hulporganisatie Payoke zich over haar. Om als slachtoffer van mensenhandel aanvaard te worden, overtuigden de Federale Gerechtelijke Politie en Payoke haar om klacht in te dienen tegen haar pooiers. Ze ging in psychologische behandeling voor een post-traumatisch stress-syndroom.

Bestraffing

Nadat het voodookoppel weigerde om de begrafenis van haar moeder te bekostigen, besloot Present dat het genoeg was. “Dit was de druppel die de emmer deed overlopen”, zucht ze. “Ik had al die jaren angst dat Christopher mijn moeder iets zou aandoen. Toen ze stierf en ik mezelf niet om haar mocht ontfermen, voelde ik me niet meer aan mijn eed gebonden.”

Dankzij haar getuigenis kon de politie een netwerk van mensenhandelaars en pooiers blootleggen. In twee parallelle rechtszaken werden bijna alle beklaagden veroordeeld.

Davis en James werden veroordeeld tot drie jaar cel met uitstel, voor mensenhandel, en aanzetten tot prostitutie, misbruik van een kwetsbare positie, gebruik van listige kunstgrepen en dwang. De beklaagden werden nooit veroordeeld tot een hoofdgevangenisstraf van meer dan twaalf maanden, daarom is de rechtbank van oordeel dat deze bestraffing volstaat om de beklaagden het ontoelaatbaar karakter van hun handelingen te laten inzien. Verder schat de rechtbank dat het koppel 50.000 euro aan Present verdiend heeft. Ze moeten haar dit bedrag als materiële schadevergoeding uitbetalen. Als morele schadevergoeding komt er nog 5000 euro bovenop.

Dweilen met de kraan open

Dit onderzoeksartikel kwam tot stand met de steun van het Fonds Pascal Decroos voor Bijzondere Journalistiek.

About 400 relatives of jailed islamist extremists demonstrated in front of the Husseini Mosque in downtown Amman on Tuesday. These Salafist activists called for the release of detainees held on terrorism-related charges.

They raised black banners urging King Abdullah to pardon their relatives while chanting “The people want to bring down the government. We want the rule of the Quran.”

Many Salafist scholars, known as tafkiris, an ultra-conservative branch of Islam, are in prison. The demonstrators claimed that the authorities are holding individuals without fair trials.

One of them is Mohammad Shalabi, currently serving a 15-year term for his alleged participation in 2002 riots in the Southern town of Ma’an, which have been perceived as among the worst public disturbances in the Hashemite Kingdom over the last 10 years.

This year again in January, the Southern Bedouin town saw the outbreak of anti-government riots. The violence was triggered by the murder of two members of rival Bedouin tribes. It has been reported that about 500 rioters set fire to government buildings and cars while smashing shop windows. Eyewitnesses told international media that the police used tear gas to disperse the protesting crowd.

Several Salafist scholars have renounced violence since the 11 September attacks in the United States. Many, however, keep on promoting aggression .

Amman – Vrijdag 25 Februari

Het Jordaanse ministerie van binnenlandse zaken trommelde maar liefst 3000 agenten op voor de grootste betoging in Amman sinds het uitbreken van de onrusten in de Arabische wereld. Vorige week vrijdag was het tot gewelddadige schermutselingen gekomen tussen regeringssympathisanten en oppositiegroepen.

Volgens de organisatoren van de betoging trokken 10000 mensen naar het stadscentrum van de Jordaanse hoofdstad Amman om hun eisen tot hervorming kracht bij te zetten. De politie houdt het op 6000 deelnemers. Islamisten betoogden naast linkse activisten, studenten, vakbondsleiders en onafhankelijke demonstranten.

Het was van meet af aan duidelijk dat de overheid het geweld van een week eerder wou vermijden. Volgens officiële cijfers landden toen acht mensen in het ziekenhuis. Dankzij een 3000-man sterke politiemacht verliep de betoging vlekkeloos.

Enkele slachtoffers hadden voordien met beschuldigende vinger naar de regering gewezen, maar de overheid ontkent enige betrokkenheid.

Opvallend was de massale aanwezigheid van het Islamitisch Actiefront (IAF), de politieke arm van het  Moslimbroederschap. De partij was meer dan een maand afwezig op de wekelijkse betogingen.

‘Het geweld vorige week liet ons terugkeren’, vertelt de 39-jarige leider Ghait Al Qudah van de jeugdafdeling van het IAF. ‘We hebben dezelfde eisen als de andere partijen. We hunkeren allemaal naar het einde van de corruptie. En iedereen wil dat het volk de premier zelf kan kiezen. De huidige regering moet aftreden.’

Velen wensen de herinvoering van de Jordaanse grondwet van 1952, die naar Belgisch model overigens, een representatieve regering toeliet. In de loop der jaren werd de grondwet echter vaak geamendeerd. En dus minder democratisch, volgens critici.

Moeilijke harmonie

Toch heersen er wel degelijk sterke meningsverschillen tussen linkse partijen en  islamisten.  De rol van de godsdienst in een toekomstige grondwet is een heet punt van discussie. Verder verdenken de linkse partijen de islamisten ervan dat ze een meerderheidssysteem willen invoeren, waarin de grootste partij alleen zou kunnen regeren.

Maar vandaag telt de éénheid. ‘Deze labels zijn nu niet van belang. We willen onze mening vrij kunnen uiten’, zegt de 19-jarige Hiba, een studente informatica, die tussen marxisten en liberale democraten meeloopt. ‘En we zijn arm. Mijn ouders kunnen amper de studies van mijn zus en mij betalen.’

Verder waren er slogans te horen om de Israelische ambassade in Amman te sluiten. De Libische dictator Maommar Khadafi werd opgeroepen om af te treden.

Koning Abdullah II heeft concrete en onmiddelijke hervormingen aangekondigd. De verantwoordelijkheid ligt bij premier Marouf Bakhit. Men verwacht eerste resultaten over drie tot zes maanden.

Vandaag worden in Jordanië de grootste betogingen verwacht sinds het uitbreken van de revoluties in de Arabische wereld. Het belooft heet te worden. Vorige week kwam het voor het eerst tot geweld op straat.

Elke vrijdag zakken vijfhonderd à duizend linkse activisten en studenten af naar het centrum van Amman voor hun wekelijkse betogingen. Ze eisen de oprichting van een speciaal gerechtshof tegen corruptie en een nieuw kiessysteem. Verder willen ze lagere prijzen voor voedsel, een verlaging van de BTW en de oprichting van een echte leraarsvakbond.

Enkele weken geleden wilde koning Abdullah II op de eisen van de betogers anticiperen en stuurde de regering van Samir Rifai naar huis. Dat voldoet niet aan de eisen van de betogers.

In het Koninkrijk van de Saaiheid – zoals het Britse blad The Economist Jordanië ooit labelde – benoemt Koning Abdullah II de eerste minister direct. Daarom snakt de oppositie naar een nieuw kiessysteem en dus grondwettelijke hervoming. Weinigen zeggen het on-the-record, maar inprincipe wil men de macht van de koning beperken.

Maar niet iedereen denkt er zo over. ‘We hebben geen behoefte aan clowns, die elke week tegen niets staan te betogen’, zegt een lokale winkelier in het stadscentrum van Amman. ‘Ze doen alsof we in Egypte of Tunesië leven. Alles is in orde in Jordanië. Koning Abdullah is een goede heerser.’

De winkeliers zijn er niet mee gediend dat vrijdags, op de dag van het gebed voor hun ogen betoogd wordt. ‘Dat schaadt onze inkomsten’, vertelt de winkelier. Het is de enige vrije dag in de moslimwereld. Winkels mogen hun deuren openhouden. In die zin is de dag vergelijkbaar met zaterdagen in Europa.

Protests turned violent – Amman 18 February from Rafael Porto Carrero on Vimeo.

Vorige vrijdag landen acht betogers in het ziekenhuis na stokslagen van regeringstrouwe tegendemonstranten. ‘Vele collega’s uit de buurt hebben stokken genomen om de onnozelaars te verjagen’, vertelt de jongeman. ‘Morgen zullen we ze elimineren.’

Het klinkt spontaner dan het misschien zou kunnen zijn. Enkele Jordaanse media speculeren erop dat het parlementslid Yehya Saud achter de aanvallen zit. Hij zou een groep van 50 tot 100 mannen persoonlijk 50 à 100 Jordaanse Dinar betaald hebben om geweld te gebruiken tegen de betogers.

Saud ontkent in alle talen, maar noemt de betogers wel ‘schorriemorrie, die illegaal demonstreren. Daarvoor heb je een vergunning van de staat nodig.’

Toch zal het Moslimbroederschap, de grootste en best georganiseerde oppositiepartij, vandaag na enkele weken afwezigheid de betogers opnieuw vervoegen. Er worden zelfs tot 20.000 mensen in Amman verwacht. Ook op andere plaatsen zullen manifestaties plaatsvinden.

Het hoeft misschien niet gezegd te worden, maar de eisen van de islamisten verschillen zeer sterk van de linkse jongens. Maar dat is stof voor een ander artikel.

Enkele honderden mensen uit verschillende Arabische landen hielden deze week vreedzame betogingen voor de Libische ambassade in Amman. De lange ambtstermijn van de dictator Moammar Khadafi en de bloedige repressie van de betogingen in Libië waren de belangrijkste kritiekpunten.

‘Ik kon het niet weerstaan om naar hier af te zakken’, zegt de 21-jarige studente Alia uit Benghazi in Oost-Libië. Haar Jordaanse vriendin Karima kwam mee uit pure solidarideit.

In Libië woeden sinds een week hevige protesten tegen de 42-jarige ambtstermijn van Moammar Khadafi. Maandag waarschuwde Seif al-Islam Khadafi, de zoon de Libische leider, in een TV-toespraak nog voor het uiteenvallen van de woestijnstaat.

‘Zever in pakjes’, zingen de verzamelde Libische studenten in koor. ‘Het regime zelf stuurt aan op deze scheiding’, laat de 22-jarige Ahmed uit het West-Libische Tripoli weten. ‘Hij moet dringend ophoepelen.’

Arabs in Jordan united against Ghaddafi from Rafael Porto Carrero on Vimeo.

Khadafi regeert al 42 jaar met ijzeren hand in het Noord-Afrikaanse land. Woensdag dreigde hij ermee dat ‘het land zou branden’ als hij aan zijn soldaten opdracht zou geven geweld te gebruiken.

Enkele Libische diplomaten beschuldigen hun leider daarom van het aanzetten tot genocide. Ook de verzamelde Libische, Palestijnse, Jordaanse, Marrokaanse, Egyptische en zelfs Tunesische betogers deinzen niet terug voor dit woordgebruik.

Internationale nieuwskanalen maakten al melding van 500 tot 1000 doden. Toch zijn de betogers geenszins verrast van het uitblijven van de reacties van andere Arabische regeringen. ‘Maar de mensen steunen ons’, zegt Ahmed.

Een betogende Palestijn is desondanks diep teleurgesteld in de regeringspartijen uit eigen regio. ‘De andere Arabische landen hebben ons altijd gesteund’, wil Mohammed kwijt. ‘Hamas en Fatah zwijgen in alle talen.’

Walk like an Egyptian! from Rafael Porto Carrero on Vimeo.

De Amerikaanse webwinkel Amazon was met zijn e-reader Kindle een van de pioniers van het elektronische boek. Intussen heeft ook de Vlaamse vakvereniging Boek.be een website voor e-boeken en komen er steeds meer toestellen om digitaal te lezen op de markt. Ook Apple, producent van de succesvolle iPhone en Ipod, zou volop werken aan een multifunctioneel handtoestel waarop je e-boeken kunt lezen.

Knack – Opmars van het e-boek

2009 was all about women beating their male counterparts in investigative journalism in the Arab world. They won six of seven general awards at this year’s closing ceremony of the journalist network ‘Arab Reporters for Investigative Journalism “(ARIJ) in the Jordanian capital Amman.

“Women are better at their job,” said director Rana Sabbagh-Cargour of ARIJ. “They work harder, dig deeper and show more commitment. Yet you hardly find women in top positions in the Arab media. ”

This new generation doesn’t abstain from controversial topics. In print, the award went to the Jordanian Majdolin Allan for her contribution on divorced women suffering from the Jordanian alimony law. Riham El-Shaykh from Egypt received an award for her documentary on sexual harassment of women in streets and public places.

The highlight of the ceremony was the report of the Egyptian journalist Mona Iraqi. In the TV documentary “Recycling of medical waste: a lucrative business” she showed how careless Egyptian hospitals deal with hazardous waste. Organised groups of waste collectors recycle used syringes and either re-sell them as new needles and syringes or revamp the cylinders as filters for water pipes. According to Iraq, diseases like hepatitis A and C are being spread easier.

Journalist Majdolin Allan from Jordan – Winner in print

A remarkable fact: the numerous presence of investigative reporters from Syria, Palestine, Iraq and Yemen, where press freedom is quite low – according to the annual Index of Press Freedom of Reporters Without Borders (RWF). No Arab country made it into the top 50.

Climate change

Besides the general distinctions for print, TV and radio there was a special award for environmental reporting. The Egyptian Dareen Farghali and her male colleague Hisham Allam, were honored for their reporting on the illegal discharge of industrial wastewater into the Nile. According to their investigation, 200,000 people have died so far of kidney failure caused by water mismanagement and the subsequent consumption of poisoned fish.

“The article caused a political storm in Egypt,” explains Sabbagh-Cargour (Arij). “The parliament summoned the health minister. Teams of scientists will now look at water samples from the sites, which the journalists frequented during their investigation. ”

The American professor Charles Lewis (Centre for Public Integrity) dubbed the conference “surreal”.

Knack.be 01/12/2009 08:00 – Rafael Porto Carrero, Amman

Het journalistieke netwerk ‘Arabische Reporters voor Onderzoeksjournalistiek’ (ARIJ) organiseerde eind vorige maand zijn jaarlijkse prijsuitreiking voor Arabische onderzoeksjournalistiek. Opvallend feit: op de ceremonie in de Jordaanse hoofdstad Amman werden zes van de zeven algemene prijzen door vrouwelijke journalisten weggekaapt.

De nieuwe generatie deinst bovendien niet terug voor controversiële thema’s. In de categorie schrijvende pers ging de hoofdprijs naar de Jordaanse Majdolin Allan voor haar bijdrage over de benadeling van gescheiden vrouwen in de alimentatiewetgeving in Jordanië. Riham El-Sheich uit Egypte kreeg een onderscheiding voor haar documentaire over ongewenste intimiteiten op straat en openbare plaatsen.

Blikvanger van de avond was de reportage van de Egyptische onderzoeksjournaliste Mona Iraqi. In haar tv-documentaire ‘Recyclage van medisch afval: een lucratieve business’ toonde ze hoe slordig Egyptische ziekenhuizen met gevaarlijk afval omgaan. Georganiseerde groepen afvalverzamelaars laten gebruikte spuitjes recycleren en verkopen ze daarna als nieuwe naalden en spuiten of herwerken de cylinders tot filters voor waterpijpen. Volgens Iraqi worden ziektes als hepatitis A en C daardoor vlotter verspreid.

‘Vrouwen zijn beter in hun job’, zegt directrice Rana Sabbagh-Cargour van ARIJ. ‘Ze werken harder, graven dieper en tonen meer engagement. Nochtans vind je amper vrouwen in topposities in de Arabische media.’

De Jordaanse Majdolin Allan won in de categorie schrijvende pers

Opmerkelijk was ook de grote aanwezigheid van onderzoeksjournalisten uit Syrië, Palestina, Irak en Jemen, waar het met de persvrijheid nochtans pover gesteld is als we de jaarlijkse persvrijheidsindex van Reporters Zonder Grenzen (RSF) mogen geloven. Geen enkel Arabisch land haalt de top 50.

Milieu- en klimaatverandering

Naast de algemene prijzen voor schrijvende pers, TV en radio was er een bijzondere onderscheiding voor milieuberichtgeving. De Egyptische Dareen Farghali en haar mannelijke collega Hisham Allam werden bekroond voor hun verslaggeving over de onwettelijke lozing van industrieel afvalwater in de Nijl. Volgens de journalisten heeft dit wanbeleid nierfalen bij 200.000 mensen en vergiftiging van water en vis als gevolg.

‘Het artikel veroorzaakte een politieke storm in Egypte’, verklaart Sabbagh-Cargour (ARIJ). ‘Het parlement heeft de gezondheidsminister op het matje geroepen. Wetenschappelijke teams bekijken nu waterstalen van de plaatsen, die de journalisten aangekaart hebben. ‘

“Just like gay people, we need journalist pride to save our business,” the Guardian’s Nick Davies told a Belgian crowd on Saturday 4 October 2009 at the writers’ conference Het Andere Boek in Antwerp. The former British journalist of the year wrote Flat Earth News a best-seller on falsehood, distortion and propaganda in the global media.

He claims that commercialism at the heart of the mass media creates trivial news consumers while killing professional journalism. The critical journalist named De Morgen as a Belgian example of a similar evolution to Great Britain. Is he right or just nostalgic about the good old days as critics like to point out.

Joseph Pulitzer once said: “A cynical, mercenary, demagogic, corrupt press will produce in time a people as itself.” Do you share his view?

Yes, he might be right. It is a more circular relationship though. There has been a great shift in the people of the developed world as to what they want from their newspapers. They are less political and see themselves more like consumers. They are looking for trivial news. The more that we give them trivial and untrue news, the more we create people with short attention spans. They have no interest in politics, in their countries and the great moral debates of their time. The media drag down their societies.

What exactly does Flat Earth News stand for?

In the Middle Ages people used to believe that the earth was flat. Everybody said so. Until someone checked. The mass media produce a lot of false news. There were no weapons of mass destruction in Iraq, the millennium bug turned out to be a big hype and Clinton’s affairs weren’t that spectacular at all.

Like gay people, we need journalist pride parades to save our business

What do you see as the main reason for this problem?

People tend to believe in conspiracy theories. Many think that it is the direct meddling of the owner of a newspaper or magazine into the daily business of a newsroom. Now this occasionally might happen, it is quite unusual. More important is the commercial logic of making the highest profits as possible by cutting production costs. Mass media produce falsehood, distortion and propaganda in order to sell. The essential job of a good journalist is finding and checking facts and telling the truth. Accurate and balanced reporting used to be the ground rules of real journalism.

A team of academics of the Cardiff University found out that only 12 percent of all news stories are factually checked. I am not talking of tabloids, but of serious newspapers like The Guardian, The Times, etc. The same rate could be identified when talking about the authenticity of the used information. About 80 percent comes from PR and wire agencies. De Morgen is a Belgian show case of a similar evolution in Great Britain.

Can you only imagine a dim future for journalism?

Making arrows once used to be an important profession. They are not around anymore. At the end journalists might die out as well. There is a great struggle going on about the future of journalism. The old way of funding by selling newspapers and advertisements doesn’t work anymore. The internet is taking further advertising away. Now there is the credit crisis.

We need a new business model, but nobody yet knows what precisely that is going to be. It could be that mini-media will replace the mass media. In the United States and to some extent in Europe foundations fund these projects. Production costs are a lot lower on the internet. There is no need for print, planes and trains. Public-private partnerships may point the way out. It is, however, unclear how this will evolve on a grand scale.

The media created trivial news consumers. We drag down our societies

Critics of your book say that you are suffering from nostalgia of the good old days?

In the nineties we had the dogma of dog doesn’t eat dog. Journalists could write about whatever they wanted, but not about journalism. In those days there was a lot of shouting and discussion in the newsrooms. Now that is gone and people write about celebrities, pop stars and family drama. The managing director used to walk one step behind the editor. This has been reversed. Infotainment and churnalism (recycling and copying stories) replaced journalism.

Author: Rafael Porto Carrero

(This article has been published on www.mediakritiek.be with the support of the Belgian Pascal Decroos Fund for investigative journalism)